Sytuacje kryzysowe i ich wpływ na dzieci

Sytuacja kryzysowa jest to pewien zespół czynników zewnętrznych i wewnętrznych wpływających na dany układ, w taki sposób, iż zaczynają się i trwają w nim zmiany. Dzisiaj chcemy skupić swoją uwagę na najczęstszych rodzajach trudnych, kryzysowych sytuacji rodzinnych, które przeżywają dzieci w różnym wieku. Omawiane przez nas problemy mogą dotknąć przedszkolaka, ale także i młodzież.
Z reguły jest tak, że dzieci przeżywają i odreagowują sytuacje rodzinne w szkole. Po dłuższej obserwacji zachowania łatwo ocenić, że w domu danego dziecka trwają jakieś zmiany. Sytuacje, które są dla dziecka trudne do zaakceptowania, zrozumienia to:
• kłótnie w rodzinie,
• separacja,
• rozwód rodziców,
• nowe rodzeństwo,
• nowy partner rodzica,
• dziecko przewlekle chore lub niepełnosprawne w rodzinie,
• śmierć w rodzinie.
            Aby pomóc dzieciom, przejść przez ten trudnych dla nich czas powinna odbywać się nieustanna współpraca między nauczycielami a rodzicami. Dzieci dużo czasu spędzają w szkole, gdzie są specjaliści psycholodzy, pedagodzy. Powinny odbywać się spotkania, na których dzieci będą mogły opowiedzieć o swoich emocjach, odczuciach. W życiu bywa różnie, ale dobro dziecka dla każdego rodzica jest priorytetem, a zapewnienie mu poczucia bezpieczeństwa to jego obowiązek.
Dzieci borykające się z sytuacjami kryzysowymi w swojej rodzinie mogą:
– czuć osamotnienie,
– być agresywne,
– wchodzić w rolę opiekuna – „nie chcę sprawiać kłopotów-dziecko niewidzialne”,
– mieć problem z właściwym zachowaniem,
– dopominać się o uwagę,
– mieć trudności z lojalnością wobec obojga rodziców.
Stany emocjonalne przeżywane w czasie sytuacji kryzysowej to:
Ø smutek, przygnębienie
Ø złość
Ø lęk
Ø dezorientacja
Ø złość
Ø utrata równowagi
Ø frustracja
Ø poczucie winy
            Każde dziecko na różnym poziomie rozwoju będzie inaczej podchodziło i odbierało sytuację kryzysową. Dzieci w młodszym wieku szkolnym silnie związani są emocjonalnie z rodzicami, a nastolatkowie są już bardziej niezależni od nich. W tym okresie poszukują samoświadomości, budują niezależne poczucie własnej wartości.
Rodzice znają swoje dzieci, wiedzą jak z nimi rozmawiać, jak wytłumaczyć im daną sytuację.   Jednak nie mogą oczekiwać, że dziecko ot, tak pogodzi się z tym. Potrzeba dużo czasu, aby oswoić się z nową sytuacją. Dorosłymi często rządzą emocje, trudno też im zaakceptować to, co się dzieje wokół nich, ale nie można dopuszczać do sytuacji, kiedy dziecko staje się kartą przetargową. Jak każdy z nas, także dzieci potrzebują poczucia bezpieczeństwa, zrozumienia, przejścia przez ten trudny okres w atmosferze wzajemnego szacunku, rozmów.
Musimy być czujni, gdyż niezażegnane sytuacje kryzysowe mogą doprowadzić do:
– uzależnień,
– zaburzeń zachowania,
– samookaleczeń, samobójstw, prób samobójczych,
– zaburzeń obrazu ciała i poczucia siebie.
Ważne, aby:
– umożliwić odreagowanie emocji,
– udzielić wsparcia emocjonalnego,
– zapobiegać zaprzeczaniu,
– konfrontować z rzeczywistością,
– analizować dotychczasowe sposoby radzenia sobie z problemami,
– stworzyć plan pomocy.